Tarih Bilimi Nedir 9

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin üstı aralık, bu olaylarla müteallik bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya insanoğlu-dışı ayırtı gözetmeksizin, mahal ve vakit aralığının kestirildiği bir geçmiş vakit dilimde, illet-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan tarih, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her meydanın evvelini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli kal konusu olduğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara ilgili tüm bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu devrin şartları kaynak önüne tuzakınarak, olabilir olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir henüz evetşanabilmesi gibi bir olasılık olmadığından doğa bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki partner karşıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, haber alma kanalıyla bili edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının üstı aralık çok henüz geniş bir mazmun derunğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca derece derece doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden farklı bir şey değildir.[5]